extracted text

J . TINBERGEN

Den Haag, 5 Mei 1953
Sijjzenlaan M

De Heer Ir H. VOS,
Julianaweg 16,
Wassenaar,

Beste Hein,
In overeenstenmlng raet onze afspraak doe ik je
hierbij een enkele opmerking toekomen omtrent het tweede
gedeelte van je artikel, df)t ik intxissen aan de redactie
van de E.-S.B. zal voorleggen. Het gaat daar om de vraag
of in een gesloten volkshuishcudlng door loonsverhoging de
werkloosheid kan worden, verminderd. Ket in je artikel beschouwde geval heeft m, i. als bijzondere kenmerken, dat er
in de aanvangs toe stand een onderbezetting bestaat, welke
min of meer gelijk over een aantal bedrijven verspreid is,
die ongeveer dezelfde productiviteit bezitten en bovendien
h\in prijzen berekenen naar de gemiddelde kosten, die zij
bij die lage bezetting per eenheid product maken. Tevens is
Hangenomen, dat na de verhoging der lonen de prijzen opnieuw volgens de gemiddelde kosten berekend worden, waardoor
ten gevolge van de hogere oezetting inderdaad ook na de loonstijging geen prijsverhoging behoeft op te tijden. Een en
ander betekent, dat in de aanvarigetoeetand een stilzwijgende
of openlijke afspraak t. a.v, de hoogte der prijzen moet
hebben gewerkt. Het zou namelijk in het belang van de individuele ondernoningen zijn geweest ora door een geringe prljsverl>glng clientele van andere bedrijven aan te trekken,
waardoor volle bezetting zou kunnen worden verkregen, doch
blijkbaar is verondersteld dat deze geest van concurrentie
niet aanwezig Is. Ik geloof dat deze veronderstelling, die
niet noodzakelijk onrealistisch behoeft te zijn, wel essentieel^voor de gehele constructie. Het alternatief, dat mijzelf realistischer lijkt, is dat in de aanvan^fstoestejid de
onderbezetting speciaal bestaat bij de kleine bedrijven, die
wat productiviteit betreft vrij belangrijk achter staan bij
de grote bedrijven, In een dergelijk geval is er geen
mogelijkheid om door daden van actieve concurrentie
uit de toestand- van onderbezetting te geraken en in een

3

• ja i i
,1JÊ

«r .-

._

XBS . £ . 8 - . 2 *fc i^;>v

at tf*^

— - -

e^pt

:j(i;iX»S te-T?! "ic 'T\'n
as.
je?

-

- . ,;. hX9&

^rtr sir ftsxtoT rr*^ n_

Ö_^._ _

**r. *:

,

TOT ^S"^?-^ «S*?.*" t*f»

nsv

^."

ifltia •# *

nee

ai

as ae'A.Bie^

e& ]^nt&&esedis>bao

HBV/Aa«J"««Bi# Mi

dergelijk geval zal ook de uitwerking van een loonsverhoging
anders liggen, namelijk in de geest zoals ik dat vroeger
voor mijn modellen heh uiteengezet.
Afgezien dus van de vraag, welke der twee benaderingen voor de maatschappij als geheel op het ogenblik idealistischer ie, lijkt het mij nuttig dat dit versclill uit je
artikel duidelijk blijkt, temvijl ik per alot van rekening
zou willen opmerken, dat behalve het remedie van het collectiviseren ook het remedie van het scherper concurreren
denkbaar 2ou zijn.
Je benrrijpt dat ik met belangstelling je reactie»
aal afwachten.
Met vi'iendelijke groeten»

'"^ '^j O V

._,

,. „

_ ^

,„ „

_

..?? T-;rf?a.f+

• •fr.n .t«rf rrrïrr At^ftr^o?^ l ( i r i y.^. ^

rroK

ffi-