extracted text

Overdruk

uit De Linie

van 18 Met

1951

„Economische toekomst van het Westen"
besproken door Dr P. de Bruin S.J.
De Korea-gebeurtenissen hebben
voor de stellingen van Dr I r M. Dijt
in zijn boek over de economische toek o m s t van h e t Westen i) een eclat a n t e proef op de som gegeven. De
stabiliteit der grondstoffenprijzen is
van overwegend belang voor de welv a a r t . Alle schokken in de economische w e l v a a r t komen van o n m a t i g e
prijsdalingen of prijsstijgingen van
basisgrondstoffen of lopen er op
uit. Het k o m t er weinig op aan, w a t
men als oorzaak en w a t men als gevolg beschouwt; als er stabiele prijzen zijn voor basisgrondstoffen dan
is er ook stabiliteit in de w e l v a a r t .
Die stabiliteit moet verkregen worden, dat is een andere stelling van Ir
Dijt, 7net een minimum
aan
staatsingrijpen en een m a x i m u m aan zelfw e r k z a a m h e i d der bewoners van P a nunia (zo noemt hij de eenheid van
de Westerse beschavingskring, w a a r toe ook A m e r i k a behoort). De economie is er om w a t Dijt noemt „de zin
der samenleving".
De zin der samenleving moet s p o n t a a n uit de zedelijke
gezindheid der w e r e l d b u r g e r s ontspruiten en d a a r o m moet de juiste
economie, om zowel de zedelijke samenleving t e dienen als zelf ook een
uiting van de zedelijke samenleving
te zijn, op de vrije zelfwerkzaamheid
der b u r g e r s steunen. D w a n g is menso n w a a r d i g en m a a k t armoedig.
Om echter de mensen de goede
economische keuzen gemakkelijk en
aantrekkelijk t e maken, moeten zekere algemene instellingen en technieken in het leven geroepen worden.
H e t eerst noodzakelijk is een geordend i n t e r n a t i o n a a l geldwezen, d a t
de mensen belet in h e t groot van
geld en geldschepping misbruik te
m a k e n en het geld een stabiele w a a r de verleent. Deze ordening wordt niet
gevonden in een stabiele goudprijs
bij vrije goudproductie en goudhandel. Integendeel de goudproductie
moet geleidelijk verminderd worden
t o t de voor industriële doeleinden
noodzakelijke hoeveelheid en de stabiliteit van h e t geldwezen moet gezocht worden in stabiele cijferprijzen
en doelmatige internationale en nationale papier- en girogeldschepping.
H e t boek van I r Dijt bevat, ter bereiking van dit laatste, een reeks
van voorstellen, die a a n alle economisten en b a n k i e r s ten zeerste ter
lezing worden aanbevolen.
De stabiele goederenprijzen moeten
verkregen worden door oprichting
van enkele goederenschappen,
zoals
ze in dit boek genoemd worden. D a t
is een kwestie van beginsel, een
kwestie van keuze en een kwestie
van techniek. Het beginsel is reeds
door vele geleerden en politici a a n vaard. H e t ligt ten grondslag a a n
de grondstoffenvaluta
van
Goudriaan, a a n de grondstoffenpolitiek
van Byrd en anderen, aan het planS c h u m a n en het plan-Stikker. Over
de keuze en de techniek echter bev a t het boek van Dijt zeer originele
voorstellen. De keuze moet beperkt
blijven tot de leidende basisgrondstoffen: t a r w e , suiker, katoen, koffie en
rubber. Of hij hiermee ineens precies
het juiste getroffen heeft, doet weinig t e r zake. Als men eenmaal met
het valoriseren van de basisgrondstoffen begint, dan zal vanzelf wel
blijken öf er nog enkele a a n toege-

voegd moeten worden en of misschien een enkel e r v a n overbodig
wordt. De hoofdzaak ligt in de techniek.
De tec;hniek moet zodanig zijn, d a t
ze s a m e n g a a t met vrije voortbrenging en vrije handel in de samenw e r k e n d e landen. Zij moet vanzelf
leiden t o t de opheffing v a n de Invoerrechten, uitvoerpremies, invoerverboden en contingenteringen, die
t h a n s h e t vrije verkeer beletten.
De techniek is in beginsel vrij eenvoudig. E r worden goederenschappen
opgericht, die t o t t a a k hebben in de
v o o r n a a m s t e of in alle s a m e n w e r kende landen voorraden a a n t e leggen. Met deze voorraden moet dan
zo gemanipuleerd worden, d a t de
prijs van t a r w e binnen zeer enge
grenzen en de prijs der andere grondstoffen binnen w a t ruimere grenzen
stabiel blijft. Dreigt de prijs omhoog
te gaan, dan worden voorraden tegen de gestelde prijs afgestoten;
dreigt de prijs te dalen, dan worden
voorraden opgekocht. T o t d a t de g e wenste prijs voor de voorziening v a n
de m a r k t m e t de hoeveelheid goederen, die de zin der samenleving redt,
bereikt is.
Winsten mogen er door de goederenschappen niet g e m a a k t worden;
verliezen worden g o e d g e m a a k t door
h e t verschil van aankoops- en verkoopsprijs of g e d r a g e n door de samenwerkende landen, n a a r r a t o v a n
hun behoeften en h u n d r a a g k r a c h t .
Blijven de prijzen van deze basisgrondstoffen binnen zekere grenzen
stabiel, dan is de m a r k t v o o r z i e n i n g
verzekerd, de prijzen der andere
grondstoffen en der afgewerkte producten zullen zich vanzelf a a n p a s s e n .
Mogelijke speculaties in kleinere sectoren van het economisch leven hinderen dan de welvaart niet meer
overmatig, omdat ze niet om zich
heen kunnen grijpen. Bovendien behoeft de Westerse beschavingskring
dan voor zijn w e l v a a r t niet meer te
vrezen, omdat, als eenmaal de geest
van samenioerking
vaste voet g e k r e gen heeft, de oprichting van andere
goederenschappen niet moeilijk zal zijn,
als ze noodzakelijk blijken en omdat
de outsiders beheerst kunnen worden,
daar ze zich toch a a n de m a c h t
van de s a m e n w e r k e r s niet meer kunnen o n t t r e k k e n . H e t is mogelijk, d a t
— zoals Korea aannemelijk m a a k t —
n a a s t een k a t o e n s c h a p ook een wolschap opgericht moet worden. Niet
minder mogelijk is het, d a t ook een
beheersing van de kolen- en ijzerprijzen voor een stabiele economische
orde gevorderd wordt. De techniek
der kolen- en ijzerprijzenbeheersing
zal een andere moeten zijn dan die
der goederenschappen van Ir Dijt.
Hat vormen van buffervoorraden is
voor kolen, ijzer en staal ondoenlijk.
D a a r t o e zal een project moeten dienen in de zin van het Schuman-plan.
Onze politici, hogere a m b t e n a r e n ,
o n d e r h a n d e l a a r s over handelsverdragen, economisten en economieleiders
behoren dit werk met zorg te bestuderen en hun handelingen erdoor t e
laten inspireren.
t) Dr. M. D. Dijt, ,,De Economische
Toekomst van het Westen". — Uitgave:
Stichting ,.Westergeest", Haarlem, 1951,
642 blz.

2h Juli 1951

Zoer geachte Heer de Bruin,

De Heer T. de Bruin,
Kerkstraat 3^,""
Alphen a/d Rl.in.
Tr/f.*'

In antv/oord op Dw brief van 20 Juni en de daarbij gevoegde nieuwe uitgave over "Auto-Balans-Fconoraie" meld ik ü het
volgende.
Ongetwijfeld is deze uitgave veel begrijpelijker.¥oor
zover zij een pleidooi voor prijsstabilisatie inhoudt ben ik het
daarmede goeddeels eens. Ook ben ik het eens met de visie dat die
in het bijzonder door aen juiste aanpassing van de geldhoeveelheid
moet worden nagestreefd. Doch het zal U niet verbazen wanneer ik
daaraan toevoeg dat de complicaties, die in de werkelijkheid optreden, nu juist'altijd de zaak zo moeilijk maken. Dat Ü deze complicaties niet alle behandelt in Uw geschriften kan niemand U kwalijk
nemen. Geen mens Is daartoe in staat; Integendeel, deze complicaties
zijn van zovele verschillende soorten en zo omvangrijk, dat een deel
ervan slechts in de omvangrijke economische litteratuur kan worden
behandeld, terwijl een ander deel slechts wordt behandeld in staatsstukken al naar mate zij zich voordoen. Zo zult U bijv. in de zg.

werkgelegenheidsnota van de Regering en het daarop verschenen voorlopig verslag van de Tweede Kamer een aantal dezer vraagstukke^^
behandeld zien. Men kan dus, geloof ik, niet anders verlangen ^ b
dat door de diverse regeringen getracht wordt naar de beginselen
te handelen, die in Uw geschrift worden gepropageerd, maar wij moeten tegelijkertijd zien dat niet altijd de uitvoering dezer beginselen eenvoudig is en zelfs niet altijd mogelijk is. En dan komt
men precies op de discussie van concrete gevallen en van details,
die in de economische litteratuur aan de gang is. Ik geloof dus
dat U Uw eisen te hoog stelt wanneer U meent dat plotseling Uw geschrift als het ware een omwenteling in de gedachten zou brengen.
Het zal, evenals zovele andere nuttige geschriften, geleidelijk aan
kunnen bijdragen tot het rijp maken van de publieke opinie voor stabilisatie van het economisch leven. Dit laatste zal moeten zijn
aanpassen aan de vele practische'en toevallige omstandigheden die
zich op de weg van een enkel land voordoen.
Hoogachtend