extracted text

26 Mel 1951

De He-r A. S i j t h o f f ,
Wagens t r a a f t 7 ,
Den Haag;.
Amice,
Hierbij mijn gedeelte van het verslag dat ik beloofde direct
door te zenden.
Met vriendelijke groeten,

At

d-Bb

SBIR

'L&fibe^,

nl

^jjE^-vin»

Tinbergen sprak over het jaarverslag van de Kederlandsche Bank, dat hij een jaarlijkse gebeurtenis van
betekenis op econoTiisch gebied noemde. Ook ditmaal
geeft het door de President zelf geschreven verslag een
zeer duidelijke uiteenzetting over de economische toestand van het land. Nadat in 19^9 onze betalingsbalans
bijna in evenv^icht was ^daarop in 1950 een nieuive verstoring van dat evenwicht gevolgd. Jeze vms eeüsde-'ls
toe te schrijven aan de devaluatie, anderdeels aan de
liberalisatie van het handelsverkeer en in belan.f?rijke
mate aan de prijsstijgingen, die na de crisis van Korea
zijn opgetreden. De liberalisatie van het handelsverkeer
leidde onder meer tot een invoer van textielgoedsren van
ongeveer een milliard, hetgeen zeker een half milliard
meer Invoer betekende. Dit houdt verband met het feit dat
nog steeds onze voorraden op dit gebied beneden het normale peil lagen. De prijsstijging na Korea is van dien
aard, dat wij voor onze invoer thans 1 ,^- milliard meer
moeten betalen dan v.dj voor dezelfde Invoer in 19^8
zouden habbc-n moeten betalen. Onze ultvoerprijzen zijn
lang zo sterk niet gestegen, omdat wij niet gfsprecialise >rd
zijn op de goederen, die thans het sterkst worden gevraagd:
defensiegoederen en grondstoffen.
Van bijzondere v/aarde is de analyse van de monetaire
toestand door dr Holtrop gegeven. Hij gaat er van uit dat
in een land met buitenlands verkeer het betalingsbalanstekort op lopende rekening gelijk is aan het overschot
van uitgaven boven inkomen. Dit kan men gemakkelijk zelf
narekenen. Voor het jaar 1950 bedroeg het betalingsbalanstekort f. 1,1 mld. Hoe Is het mogelijk gev,'eest d6,'^.9 uitgaven boven het lnkom,en het-tekè'^n ten bedrage van ƒ1,1 mld
te financieren ? De analyse van de Bank-President doet
zien dat ongeveer ƒ ^50 min is gefinancierd door uitbreiding van bankcredleten aan het bedrijfsleven, eveneens
ongeveer ƒ h^O min door het gebruik maken van liquide middelen, die men boven de noodzakelijke kasvoorr^-den ter
beschikking had als gevolg van de oorlog»-en na-oorlogsinflatie. Fr is een derde post van ongeveer ƒ 90 min, die
thans niet ter zake doet en er is tenslotte ten behoeve
van de overheid ƒ 290 min gelei gecreëerd door het bankwezen.
Betekent dit dat de overheid dus een tekort had van
ƒ 290 min ? Uit de verder analyse van dr Koltrop blijkt
dat niet het geval te zijn. De verschillende rekeningen
van de Staat geven tezamen een overschot van ƒ ^Oü min
te zien. Het is door het aanbieden van schatkistpapier

"i^bB'A »b n8v gBlaneviBBt :t©ri l e v o jlsiqa n e a i e d n l T
nsT
•; eaii'ti'IiBst nes ltd &Bb ^^nea eriosf
^
- :•.•••-' .ebreon beldeg rfoslirronooe qo 3J:ne>:nee
-'^v nevBi-loaeg l i e s Snebïa'iiH eb loob ied cf'.
-eoclonoo© eb l e v o gnlcfcfasneecMü ejit-t-^ö^-fi^^ l e e s
anslir
i:sd-'=>d esno 9+^91 n l cfBbB'T .bnBl itsri HBV bneta
-lev
; nee 0^9r nJ: qoiBBbaf^aBv,' dTlo/rwneve n i Bn(;ld
^.
Bfm eseC-L .bslovej; cfriolwn^ve :tBb n£v §nlio;tg
eb ... 7,a.^ebiebnB ^eïiBulBv^b
&b ÜBB nevlï'idoe
9^ &oS
e-}ilti^nBl&d nl ne le'^^jJ'iev^IebnBri &9d HBV etefBallBiedil
BBioA HBV s l s i i o eb Bn eïb jnegnlgt-f^ssf.JiQ sb nBB eitBr
iee>iT'"-'•'-f:""p.ri d-'^ri nsv e l d B a l l B T e d r l eQ .n9beid-e§qo alïs
nsv f
leliJxsJ- nev leov.a.f nee dod- leem lebno ebb r e l
bik
iBfi nee lejies neejj-eri fbiBÏllïm
nee leevegno
:tfib iï-:-.- .. v„. jem bnBdiev d-bjjorf •:tta .9bn'5jie;ted Teovnt i9ejit
- i o n i»d nebfiined be^de^^ tib qo n e b s i i o o v esno sbeeds gon
aBïb njBv a i eeioX sn §nl§[..f.ta3Q-^ig eü .ne§Bl X.ter öisn
r,rw-~v i-clIXlm -t^, r anfiffd l e o v n l esno toov Itw iBb tbiBB
; n l l e o v n l e b l l e s e b loov (,lv/ nsb nelscfsd neJ-eonr
alts a.BslticiiT.eov:ïlu ssnO .nelscfed ned-'^om nodderf nebuos
bi-'^osllBloeqseg cJ-eln [,lw JBbmo jnesecf-aeg cf'etn :jiinjfi os ^asL
:b3KBiyeg nebiow cfajlieda isd ansrid- e l b ,nei'>b9og eb qo n ^ l s
.nellod^abnoig ne neiebeogelaneleb

eilBd-eaom eb nav eBYlsnB eb e l ebiBBw «i^iebnostld nsV
isb ilu aB^r ie iBB^^ lïll .nevegeg qoid-IoH ib loob bned-aeod'
_g^-,r.. - . ,. r... ,,j d-eri 1995419 V abnBlnertJ-jjd j-em bnBl nee n l
nBB al >!QlIes §nln9>-9i ebneqol qo

SIOJ^B:^

l i e s >it
-anf'"" '•

-mes nem nB-}i. dlG .nefno>[ni nevod n e v s a ^ l ü aev
" " - SeoTbed O^^t IBB(, cterf IOOV .nenejleien
••..• -jftllf^gorfT ied al eoH .birn r , l " . l
üio^ej
blit! r»r \ njBV egBibed ned neroshïl ;t»fi nemo>inl cterl nevod a&vs-g.
^ '-•9i*5->fnBa eb nsv eaxlBnB eG ? n e i e l o n f i n l l 9.i
-i".
bi^loHBii rleg 'ïl nla: 0^:41 \ leevegno isb
asts
ansensve ^ n e v e l a l f . l i b e d derf aBB nedelbeio>InBd nsv snlÊ
-btp- ' ' ' " ciBv nej{B(TT ?(ljjideg .tor? loob nlm 0'$+' \ leevegno
iioov-s£>l 9>'|,ll9>[Bsboon eb nevod nem otb fasl&b
-eSOlioo-«n ne HI§OIIOO eb nsv gloveg S I B bfiri gnl>':?iixioaed
e l b ,,r:'
"'' \ i e - ""
nBv ctaoq ebieb neo al i 7 . e l ^ B l l n l
eveo
v-f ed^
ï.j- a l i e n-^ deob ejiBS led rleln ansrij
->[nt
ob b i e ê e i o e g ? log nirn O^S \ bleriievo eb nsv
.nesevf
nsv öBff ^loxe^-t nee sub blorfievo eb ^Bb d^lb d-nejfecfeS
.j^ • •
"
- '.,y 9P, rfefig lebi^iV eb ;tlU ? n l n O^S \
n __, .
jg'iöv '•>a . n t l s ej- I s v e g derf d e i n iBb
n l n 004* \ nBv &odo&ievo nee nenBsed neveji cffiBdS eb nsv
leiqBqdaljid-fiiloa BV n e b e l d n s s deri l o o '
' ' " . '
-

- 2 -

ter terugbetaling voor een bedrag van ettelijke honderden
ïïiillioenen^jdat tenslotte een credietcreatie t->n behoeve
van de overheid moest plaats vinden. Hier merkt de President op: had men deze inflatoire financiering willen voorkomen, dan zou men voor een bedrag van / 290 aln op de
kapitaalmarkt hebben moeten lenen. Het is intur:s©n duidelijk dat dit gemakkelijker gezegd Is dan gedaan, zoals
wel blijkt uit de jongste poging tot het plaatsen van een
lening. Deze is slechts voor driekwart voltekend. Men ziet
in deze aanbi-ding van «chatkistpapier overigens een der
risico's gedemonstreerd tot welke een hoge vlottende
staatsschuld leidt.
Nog e-^n andere passage van het Bankverslag heeft
enige discussie ontketend. Het is de passage waar dr Holtrop stelt dat het betalingsbalansevenwicht uitsluitend
door een juiste financieringspolitiek kan worden nagestreefd.
Dit zou bij sommige lezers de indruk kunneji wekken alsof
iedereen nu maar net zou kunnen doen wat hij wil, omdat
immers de President van de Jlederlandsche Bank en de Minister van Financiën wel zorgen dat de betalingsbalans in
evenwicht komt. In de F..-S.B. is hierbij aangetekend dat
de verantwoordelijkheid op ons allen drukt. 'Set name moeten
de verschillende belangent';roepen in onze rnaatschapplj er
van doordrongen zijn datzijirathun eisen tot verhoging van
inkomens of prijzen eveneens ons monetaire evenwicht of
anders in elk geval de r^tand van onze werkgelegenheid
bedreigen. Zo is er dus inderdaad een samenwerking van
verschillende vormen van economische politiek nodig, al
is daarbij Inderdaad de monetaire politiek van centrale
betekenis.

-

nebi
ev ,„.
-ÏB&iH
-100V n e l i .
eb ao ••
-ïub
SIBOS

a.Bn a>-':
d'éiis ;
l e b lit
o;

^ -

lïl-=^:f:ï'=> nsv ~^Bib9cS nee loov anllBd-edatiiect ie;t
r sl^tfieio^texbeio nee ed-J-oIaned- :iBb- n e n e o l l l i w
lem l e l H ,aQbaïv B:ÏBBlq j-aeom bleriievo eb HBV
'leloflBnll e'ixo:tsIlnl eseb nem bsri :qo ineb
„, 2 X nsv §B'xbed iioe loov nem JJOS nsb ^r^-'^'^"- '
ïal •^.'s .-teH . n e n e l nej-eorr nedderi ctjiiBralBB,;
-iBb s i bgeseg ie>itlIe>f>iBirje-^ ilb iBb ji'txleb
,_q :!«•' •"• sn.f§oq erf2§no(, ob iïu .tjlclld lew
:ecfIov
Nelab loov 8;JiioeIs zï eseQ .gnlneX
-'lievo 'ïölqBq:tel.>J^Briop- HBV s n l b ' x d n s B eseb al
Iv esorf H'--' .:^<r'.-r 4r;,--- bieeiitanomebeg a ' o o i s x i
.d-blel bIrjrfoSRj-BBd-a

^ .;,-.. ^>-lsi9V3Jn£u. .^ ... ...^^v

jfiBZBBq

'^'iBbaB

n

-.• ^^Z.

-loH i b -ïBBw e§B82Bq 9b a i iéll ,ba&ie:Aiao elaajjoaïb egine
ba^iïiilziiu
iAol\ins'\r^zaBiB6?.-gatLBtQ<i osii icb ilBiz
qoti
. bleeid-aess^'- ••->?"-'t cv/ aBj' >lelJlIoga§ni:iexDnBnl*i; Qizïul nee l o c b
l o a l B .:
/ .-.ennujf >:jj'ibnJ: eb a i e s e l eglmiT'OB t-ccf JJOS d-lG
d^Bbrso ^Ixw (,xji ÏBV? neob nennjjjl tios eten leBm jjn n e e i e b e r
- a l n l ' -^ •-:- -'-'-.a erfosbnBlieb-^M eb nBv d-neblaei*^! eb aienrcil
nj
llfid-ed eb :tBb n e g i o s lew n§-fonsnl'^ aBv i9t
iBb Dü
jiBB lïdisisi
a i .a.S-."-! eb n l .^tmoji ;trfolwneve
n9.teofn err
.;J>'i/ib n e l l B sno qo blojïjJQilebioowJ-nBiev eb
i e t-t<^
;£6r!T esno n l noqeofsaB-gnBlsd
e b n e l l l r f o a i e v ^b
asv aairaomev üo;ï n e s l e njjrfterysJBb n(.is negnoibiooL nsv
-JQ ^, .,.-,, ,..-. T-£i-B,^9nom ano aneeneve n e s i , i i q l o 3nefno>(nl
1:(i9w esno aBv bnsd-? eb IB'VB^ jlle n l si'^baB
aBv §nx>'iewnemBa nee bsBbiebnl ajjb i e ?1 o^ .negxeibed
IB ,3^&on jleld-llog erio^'-lrnonooe aBv
- - v ebnellxiioaiev
olBLJ-neo nBv jJel^lIoq e i l s i e n o m eb
-ybai lldiBBb ?.}
.!5ilne3ied-ed