extracted text

I

Den HaagJ 4 October, 1939.

Len heer D. M. de Weerdt,
Euurtweg I47,
Wassenaar.
(Postadres Den Haag)

Zeer geachte Heer de Weerdt,

UK brief van 15 Aug. j.l. kwae in mijn bezit, doch door
velerlei ^werkzaamheden ontbrak mij de tijd om daarop onmiddelijk te antvvoorden. Gaarne stel ik thans nog mijn opvattingen
naast de in Uw brief verdedigde. Intussen is natuurlijk door
het uitbreken van de oorlog de situatie in zoverre gewijzigd,
dat ook U de productie van bewapeningsgoederen wel niet geheel en al verwerpelijk zult achten. Van mijn kant wil ik
graag toegeven, dat, inüien ik het voor het ^e^gen had, ik de
productie van bewapeningsgoederen natuurlijk liever nergens
2ag geschieden, doch wanneer eenmaal In êén land een dergelijke
weg wordt opgegaan, is het, en in het bijzonder onder de tegenwoordige omstandigheden, moeilijk te veriuijden in andere landen die weg niet ook op te gaan.
Uw opmerkingen over het verschil tussen welvaartsverhoging en de verhoging van de -erkgelegenheid, aanvaard ik in
principe natu.riijk ook, doch ik geloof niet, dat men binnen
korts tijd 2ai kunnen bereiken, dat, zoals ü dat wenst, de

t

\ •

'^QOWSfli

II

productiemiddelen onteigend worden. Ik ga dus uit'van het gegeven, dat wij moeten voortwerken iset de particuliere ondernemingen en voor deze geldt nu eenmaal, dat beschikking over
goederen slechts gegeven wordt aan ïien,

die in liet productie-

proces mede 'A-erken. Vandaar dat onder de h; idige offistandigheden v.-elvaartsverjiieerdering voor werklozen slecht?:, kan verkregen worden door hen aan werk te helpen. Naar mijn mening
zou oen plotselinge socialisatie van alle productiemiddelen
leiden tot een toestand, waarbij zeker voorlopig de arbeidsproductiviteit zou dalen. De geiceenschap zou niet plotseling
in staat zijn om de productie in zovele takken tegelijk goed
te organiseren en het resultaat zou zijn, dat velf:rlei verspilling van krachten optrad. Slechts door geleidelijk beinvloeden van het bestaande, zo subtiele apparaat van de productie en de distributie zal men dit tot een hogere eificiency
in maatschappelijke zin kunnen opvoeren. Aangezien ecnier zij,
die Vïerkloos zijn, vooral op korte termijn moeten v.orden geholpen, vorwacn.t ik voor hen van socialisatie dan ook geen
heil. Wel geloof ik, dat bij het beramen van maatregelen op
langere termijn, men zich steeds zal moeten afvragen: hoe zou
de productie moeten zijn, indien wij vanuit één punt konden
zorgdragen voor een 20 goed mogelijke voorziening van de gehel
bevolking met goederen. Ook geloof ik, clct op de lange duur
een dergelijke voorziening beter zal verkregen kunnen worden,

OOfe c

amt^&m al

Ill

indien de gemeenschap zeggingschap heeft over de voornaamste
productiemiddelen, doch dit alles eist zorgvuldige en geleidelijke voorbereiding en in het bijzonder vergroting van onze
kennis omtrent de maatschappelijke samenhangen en liet kweken
van een groep zelfstandige deskundigen op het gebied van de
productie en de organisatie. Ik geloof, Cüt men bijv. in
Rusland veel leergeld heeft betaald met overhaaste socialisatie .
In de hoop hiermee de voornaamste punten van Uw brief
te hebben beantwoord, teken ik,
hoogachtend,
(J. Tinbergen)

l a s tmo*r