extracted text

TINHSRf^N

DSN HAAG, 2 Maart 1954
Sijzenlaan ^•^
De Hoogp:eleerde Heer
Prof. Dr J. Clay,
Henri Xolaklaan 13 A,
Aï:isterdam

Waarde Collega,
Gaarne verontschuldig ik mij voor de vertraging
waarmede ik ^'w vragen "betreffende het intuïtief deriken
'beantwoord. De reden ervan ia, zoals U "begrijpen suit,
gelegen in de ifioeili jkheid van het onderwerp waarin ik me
nooit systematisch verdiept had. Ik vreoB dan ook dat mijn
opmerkingen een sterk dilettantische indruk zullen jriaken en
enige wijd openstaande deuren zullen intrappen. Maar dan
zullen zij misschien nog een kleine waarde voor een ev.
statistiek hebben "betreffende de waardering van de intuïtie
en de frequentie v«n "bepajilde opvattingen erover.
Het lijkt mij dat er nog vel duidelijk onderscheid
gemaakt kan worden tussen enige soorten van intuïtief denken,
m werk als het onze, d.w. z. het onderzoek van economische
modellen die met een aantal vergeli jkiixgen heschreven
worden, waarmede men zo goed mogelijk de werklijkheid tracht
te benaderen, kan de intuïtie zich "b. v, op de volgende Nvijze
uiten: (a) men kan intuïtie heftoen voor de vraag of een "bepaalde vergelijking een redelijke "oenaderiA^J van de werkelijkheid vormt; ("b) men kan intuïtie gebruiken bij het nadenken over de consequenties van bepaalde veranderingen in
de coëfficiënten of de constanten in deze vergelijkingen
OT) het eindresultaat, d.v/. z. het met de vergelijkingen "berekende economische rroces; (c) men kan over dit laatste
een regelrechte intuïtieve opvatting huldigen. Deze onderscheidingen souden nog verder gedifferentieerd kunnen v/orden. Hun'zin is hierin gelegen dat men zijn intuïtief
denken zowel kan richten op de uitkomst van iets gecompliceerder mathematische processen als op de reële processen
waa van de mathesriatische de afbeelding beogen te zijn.
Om nu tot de beantwoording van Uw vragen te komen
zou ik het volgende willezi opiuerken met verontschuldiging
voor de magere oogst.
Vraag 1. Hijn directe ervaring van resultaten v?m intuïtief
denken is, dat deze herhaaldelijk fout "blijken te zijn, althana
bij mij.Tegelijkertijd stel ik vast dat het intuïtief aanvoeler
van b. V, menselijke situaties door sormnige mensen met ver"bazingwekkende juistheid geschiedt, tot welke mensen ik
mij jarcner genoeg niet kan rekeneïi.
Vraag 2. i'ijn voorkeur gaat uit, zoals VSQI een natuurkun<aig
geschoolde wel enigewnate zal zijn te verwachten, naar discursief denken.

4i^^^ Si

*$'

»i:
ÖiJ

-,fi -Af

lib

<»lr^mm

Vraag 3. In zekere ssin heb ik bij vraag 1 reeds iets daarover gezegd; ik kan mij helaas niet zender aanaienlijke opoffering van tijd aan een beantwoording van deae vraag zetten. De
open deur welke zich hier voor mij bevindt is, diinkt me, dat
er een grote divergentie ia in de i^aultaten van intuïtief
denken en dat er door een aantal mensen met aplomb beweerd
wordt dat ssij ergens een opinie over hebben zonder dat dit
altijd een gefxmdeerde opinie is*
Vra.ap^ k» Het is mij niet opgevallen dat er omstandigheden
zijn die het intuïtief denkexi bevorderex-i die niet ook tegelijkertijd het discursief denken zouden bevorderen. In het
algemeen dus innerlijke rust en goede physieke conditie aan
de ene kant en de "uitdaging" aan de andere kant. Het is een
bekende ervaring dat men sneller denkt wanneer men in een
hevig debat is gewikkeld, waardoor als 't ware de uitwendige
zuipfcracht vergroot wordt. Ook geloof ik wel dat het intuïtief denken sterk afhankelijk ia van de belangstelling die
men voor het onderwerp heeft, terwijl eveneens gecuiouleerde
kennis van een vraagstuk bet intuïtief denken vergemakkelijkt.
Als kleine illustratie hiervan mag ik herinneren aan de bekende ervaring dat men na een ax-'ond van hevig nadenken over
een bepaald ^T-aaastak soms tijdens de slaap een oplossing
vindt.
Me nogmaals verontschuldigend voor dit onvolledig©
en dilettantische antv/oord, ben ik>
met -vriendelijke groeten.

39

V

1^ 2 üL

ftiii*>f

'Xi-A.'i'Li.Jc. i i ü ; •-

:ÏS0

^9

ij(;i5Is

Iï©8
!-Xïl J-

Ia

ei> siïèiiGJ^^

iiDlf'
J

ajuou A I
•f!;.; ; r v

:Ö^i>. /iit

»n:

s^V , I

j ö l l i ) ££9
r.Tf

^sra